Beste waterontharder: heb je er wel een nodig?

Zoek je op “beste waterontharder”, dan krijg je tien pagina’s waarop leveranciers hun eigen model tot beste uitroepen. Omega zegt Omega, AquaCell zegt AquaCell, Van Meerendonk zegt Hydrosoft. Wij verkopen niets, dus laten we bij de vraag beginnen die daar nooit gesteld wordt: heb je er eigenlijk wel een nodig?

Nederlands water is al onthard

Dat is het punt waar vrijwel elke verkooppagina overheen stapt. Waterbedrijven in Nederland ontharden het drinkwater centraal. Gevolg:

• De hardheid ligt landelijk rond de 8 °dH, wat als “zacht tot middelhard” geldt.
• Water boven 18 °dH komt in Nederland niet voor.
• De wet schrijft juist een minimum voor van 5,6 °dH — te zacht water is slecht voor leidingen.

Een paar concrete cijfers per waterbedrijf: Waternet (Amsterdam) 7,8 °dH, Dunea 7,9 °dH, PWN 7,9 °dH. Brabant Water varieert het sterkst, van 5,0 tot 11,2 °dH afhankelijk van de plaats.

Ter vergelijking: onthardingsinstallaties worden doorgaans verkocht met het argument dat je boven de 10 of 12 °dH zit. In een groot deel van Nederland is dat simpelweg niet zo.

Wat je dus als eerste doet: zoek je postcode op bij je eigen waterbedrijf. Die publiceren de hardheid per leveringsgebied. Zit je rond de 8, dan is de winst van een ontharder beperkt en de terugverdientijd oneindig.

Waterdeskundige Roberta Hofman stelde in het consumentenprogramma Kassa dat het grootste deel van het calcium al uit het Nederlandse drinkwater is gehaald, en dat een waterontharder daardoor “niet nodig, maar juist overbodig” is. Dat is een steviger uitspraak dan wij zouden doen — er zijn gebieden waar het wél scheelt — maar het geeft de verhouding aan.

Drie soorten, en wat er over de werking bekend is

• Ionenwisselaar (met zout). Harskorrels wisselen calcium en magnesium uit tegen natrium; het spoelwater gaat het riool in, dus je water wordt niet zout. Dit is de enige soort waarvan de werking vaststaat.
• Magnetische of elektrische ontharder. Zou via magnetisme voorkomen dat kalkdeeltjes zich hechten. Het effect hiervan is niet bewezen. Dit is wel de categorie waarin de goedkope apparaten van € 50 tot € 140 vallen.
• Filtersysteem. Filtert kalk gedeeltelijk uit het water. Er blijft kalk achter, en dit type mag officieel geen “waterontharder” heten.

Dat onderscheid is belangrijk bij het vergelijken van prijzen: een apparaat van € 139 met duizenden goede beoordelingen en een installatie van € 900 doen niet hetzelfde, en de goedkope is meestal de onbewezen soort.

Wat kost het?

• Magnetisch of elektrisch: € 50 tot € 140. Onbewezen werking.
• Waterbehandeling zonder zout: € 170 tot € 250 voor een startset, plus patronen die je periodiek vervangt (ongeveer € 33 per stuk).
• Ionenwisselaar, compact: € 385 tot € 500 voor een huishouden van 1 tot 5 personen.
• Ionenwisselaar, groter of merkgebonden: € 875 tot € 1.200.
• Premiummerken inclusief plaatsing: € 1.400 tot € 2.200.

De rekening die je pas later ziet

Bij een ionenwisselaar is de aanschaf niet het hele verhaal. Er komt structureel bij:

• Onthardingszout, dat je een paar keer per jaar bijvult.
• Spoelwater voor de regeneratie — de installatie spoelt zichzelf schoon en dat water betaal je gewoon, reken met € 1,20 tot € 2,70 per kuub.
• Stroom, verwaarloosbaar bij € 0,263 per kWh.
• Een servicecontract, en dat is de grote. Veel leveranciers verkopen er standaard een mee.

Wij noemen hier bewust geen jaarbedrag: zoutverbruik hangt sterk af van je waterverbruik en je hardheid, en servicecontracten lopen ver uiteen. Wat je wél moet doen is dit vragen voordat je tekent: wat kost dit apparaat mij over tien jaar, alles bij elkaar? Bij de duurdere merken is dat totaal een veelvoud van de aanschafprijs, en dat is precies het getal dat in geen enkele folder staat.

Wanneer heeft het wél zin?

Er zijn situaties waarin een ionenwisselaar redelijk is:

• Je woont in een gebied waar de hardheid richting 11 of 12 °dH loopt — dat komt voor, onder meer in delen van Noord-Brabant.
• Je hebt een eigen bron of put; dan geldt de centrale ontharding niet.
• Je hebt apparatuur waar kalk aantoonbaar schade doet, of huidklachten waarbij zachter water verlichting geeft. Dat laatste is persoonlijk en geen medisch argument — bij aanhoudende klachten hoort de huisarts erbij.

Zit je rond de landelijke 8 °dH en heb je vooral last van kalkaanslag op kranen, dan lost een fles schoonmaakazijn van twee euro hetzelfde op.

Waar je op let als je er toch een koopt

• Capaciteit passend bij je huishouden, uitgedrukt in personen of liters per uur. Te groot betekent onnodig veel zout en spoelwater.
• Regenereert hij op volume of op tijd? Op volume is zuiniger: hij spoelt pas als het nodig is.
• Is er een omloopleiding? Zonder bypass staat je hele huis droog bij storing of onderhoud.
• Wat kosten de onderdelen en het zout, en zijn ze over tien jaar nog leverbaar.
• Wordt er een servicecontract meegeleverd, en kun je daar onderuit.

Wij testen zelf geen waterontharders. De prijzen hierboven zijn opgehaalde winkelprijzen; de uitspraken over werking komen van het consumentenprogramma Kassa en van de waterbedrijven zelf.

Volledige openheid over wat wij hieraan verdienen: voor ionenwisselaars — de enige soort waarvan de werking vaststaat — hebben wij geen enkele partner, en aan dit artikel verdienen wij in die categorie dus niets. De knop hierboven wijst naar waterbehandeling zonder zout bij Saniweb en is een affiliatelink; koop je daar iets, dan krijgen wij een vergoeding. Dat is precies de categorie die officieel geen waterontharder mag heten, en dat leest u hierboven ook. Wij vinden dat u dat moet weten vóór u klikt, niet erna.

Goedkoper uit zijn

Kijk eerst je hardheid op. Dat is gratis en het is in een groot deel van Nederland het hele antwoord. Koop geen magnetische ontharder — die kost weinig, maar van de werking is niets aangetoond. Vraag bij een offerte altijd naar het tienjaarstotaal inclusief zout en service, niet naar de aanschafprijs. Vergelijk drie leveranciers, want de spreiding tussen merken is bij gelijke capaciteit groot. En vraag of je het servicecontract kunt weglaten: een ionenwisselaar is techniek die je grotendeels zelf kunt bijvullen.

Tips om te besparen

1. Kijk eerst je waterhardheid op bij je waterbedrijf. Rond de 8 °dH levert een ontharder weinig op, en dat geldt voor een groot deel van Nederland.

2. Koop geen magnetische ontharder. Die is goedkoop, maar van de werking is niets aangetoond.

3. Vraag bij een offerte naar het tienjaarstotaal inclusief zout en servicecontract, niet naar de aanschafprijs.

4. Vraag of je het servicecontract kunt weglaten; bijvullen kun je grotendeels zelf.

5. Kalkaanslag op kranen los je op met schoonmaakazijn van twee euro, niet met een installatie van achthonderd.

Veelgestelde vragen

Dit artikel bevat affiliate-links. Klik je door en koop je iets, dan ontvangen wij een kleine commissie, zonder dat het jou meer kost. De vermelde prijzen zijn een indicatie en kunnen per moment verschillen.